Kijk daar ligt 2015
Voor jou.
Plant wat moois.
Auteur: Jacob Jan Voerman
Mijn moment 2014
6 oktober.
Toen zat ik er helemaal doorheen.
Een jaar lang heb ik geprobeerd bezoekers naar mijn theatervoorstelling te krijgen. Met weinig resultaat. Ik twijfelde al lang aan mijn marketingvaardigheden, maar nu ging ik ook twijfelen aan mijn voorstelling zelf. Ik had mooie recensies. Was dat dan alleen maar omdat mensen me zo dapper vonden dat ze niet iets anders durfden zeggen? Die twee die dat wel durfden bleven branden in mijn hart.
Ik ging schrappen en schaven. Dat leverde wel iets op, maar zorgde ook voor nieuwe onzekerheden. Op het podium nog twijfelen aan de toevoeging die ik bedacht speelt natuurlijk niet zo lekker.
Ik probeerde open podia uit. Dat is geen plek voor de tender-harted. De enige zalf op de open wonde was dat ik kon bedenken dat mijn stuk niet geschikt is voor zomaar een argeloze bezoeker, want te veel diepgang. Ja, buiten mezelf zoeken. Soms is de pijn te groot om iets anders te kunnen.
Op 6 oktober had ik een afspraak met Bregje Bullens. Ze heeft theaterregie gestudeerd. Misschien kon zij me helpen om wat meer lucht er in te brengen, iets vrolijks. De lucht liet me ademen, en de adem bracht verdriet. Eindelijk durfde ik te voelen, de pijn toe te laten.
Toen pas voelde ik wat ik het hele jaar al wist. Bewust onbekwaam heet het, maar ze zeggen er nooit bij hoe dat voelt. Ik voelde alles wat ik nog moest leren. Ik voelde die paradox, waar ik al een heel jaar lang mee worstelde, tot in mijn tenen: dat ik meer stevigheid nodig had om losser te worden.
Ik trok de stekker er uit. Niet uit mijn droom, maar wel uit mijn plannen.
Tijd om terug te trekken. Ik lik nu mijn wonden. Ik doe energie op, in een prachtige omgeving, de Vallei, een democratische school. Onderwijs zoals onderwijs hoort te zijn. Ook voor mij. Want ik leer van de kinderen, die zo mooi primair zijn in wat ze nodig hebben. En bij die kinderen herontdek ik de speelse creativiteit in mezelf.
En ik vertel. Elke week vertel ik op die school, een raamvertelling waarin ik dingen verwerk die afgelopen week speelden. Zo slijp ik aan mijn vaardigheden.
Wat een prachtige plek om te zijn, die Vallei. Ik hoop vreselijk dat ik daar een salaris kan verdienen. Met dat salaris wil ik in alle stilte cursussen volgen. Om bewust bekwaam te worden. Om stevigheid te krijgen. En dan ben ik terug.
En die Vallei, die houd ik!
Ik sluit dit jaar met volle tevredenheid af. Ik heb meer gevonden dan ik verloren heb. En dat wat ik verloor was niet eens van mij.
Eerherstel voor goede voornemens
Jawel.
Het is waar.
Morgen is een dag, net als alle andere. En je kunt elke dag met iets nieuws beginnen.
1 januari is maar een verzinsel, toch?
Ja en Nee.
Het is niet alleen een verzinsel. Het is een afspraak.
Afspreken.
Mooi woord.
Je spreekt met elkaar, en dan, op een gegeven moment, is het af. Je hebt genoeg gesproken. Wat er dan ligt is datgene waar je elkaar in kunt vinden. Mooie uitdrukking ook: elkaar vinden in iets.
Afspraken zijn vindend, niet bindend.
Als je elkaar niet meer kunt vinden, met of in een afspraak, is het tijd voor een nieuwe.
1 januari is geen onzin, het is een afspraak. Met elkaar spreken we af dat er iets nieuws begint.
Natuurlijk begint er elke dag iets nieuws, maar op 1 januari spreken we af dat we iets nieuws samen delen. Eventjes samen.
Daar kan een hele mooie kracht van uit gaan, van samen. Zo veel mensen die tegelijkertijd terugkijken en vooruit kijken. Als je wil, kun je die kracht voelen, en gebruiken.
1 januari is een afspraak, een ritueel.
Rituelen kunnen ondersteunend zijn. Daar hoef je helemaal niet blasé over te doen.
Dus als je elkaar een mooi jaar wil wensen doe het, met heel je hart.
Als je een goed voornemen wil maken, doe het, met heel je hart.
Ik wens je ‘aanwezigheid’ in 2015. Dat je er kunt zijn, met alles wat van jou is, je mooie kanten én dat wat jij je minder mooi kanten vindt.
Ik behoef
Wat een raar werkwoord is dat: HOEVEN.
Het lijkt wel of je dat alleen als ontkenning gebruikt.
Ooit iemand horen zeggen dat iets hoeft?
Ja, in de zin: “het hoeft wel!” Maar dat is dan als reactie op “het hoeft niet. Dat telt niet, dat is gewoon de ontkenning van de ontkenning.
Ik snap het wel.
Het woord komt van behoeven, behoefte.
Maar omdat we onze behoeftes niet hardop durven uitspreken . . .
(je zult als egoïst worden bestempeld, of erger!)
maken we er iets vaags van, iets algemeens.
Niet ik behoef, maar het hoeft.
En dan dus alleen in ontkennende zin.
Het hoeft niet hoor.
Als iemand dat zegt, is er een behoefte.
Spreek dat eens uit dan.
Ik behoef.
Durfden we dat maar wat vaker te zeggen.
Ik?
Ik behoef liefde, en gelukkig voor mij voel ik die op dit moment.
Voorlezen
Ik kom een oude videoband tegen.
Uit augustus 1999.
Ik had van mij werk een camera geleend. Dus het is maar één dag in het leven van de kinderen.
En dat is maar goed ook. Ik ben blij dat ze opgroeiden voor de social media. Ik was vermoedelijk een onuitstaanbare ouder geweest die jullie helemaal platgebombardeerd had met van alles over mijn kinderen. Want god, wat houd ik van ze.
Op een van de stukjes lees ik voor.
Heerlijk was dat, voorlezen. Elke dag. Alle vier kinderen, en heel lang volgehouden, ook toen ze zelf al lang lazen. Ik heb zelfs Lord of the Rings voorgelezen. En Waterschapsheuvel.
Ik mag nu weer af en toe. Op de vallei.
en het boekje kun je hier even zien:
loopbaanadvies voor beelddenkers en allerlei ander volk
En gooi dat etiket meteen maar weer weg.
Het klopt en het klopt niet.
Dit stuk is voor ieder die zich hier in herkent, welk etiket je er ook op plakt. Beelddenker gebruik ik hier als handvat om iets beet te pakken, te benoemen, en weer los te laten.
Over loopbanen dus.
Mijn levensloopbaan is een zooitje.
Ik heb mij in vele avonturen gestort, waar ik bij aanvang altijd met hart en ziel in geloofde, maar die HET lang niet allemaal bleken te zijn.
Let op die HET, dat wordt de clou van het verhaal.
Ik heb lang gedacht dat ik niet deugde. Dat ik van het soort was dat overal aan begint en niets af maakt. Feitelijk klopte dat, maar de lading die aan dat etiket hing, heeft mij niet echt verder geholpen, om het een beetje aardig te zeggen.
Er volgden nog vele vruchteloze zoektochten naar het ding dat HET dan wél was.
En al die tijd ging er geen kwartje vallen. Ik heb nooit tegen mezelf gezegd: “Jacob Jan vind je niet dat er wel heel veel HET ’s rondslingeren in de wereld?”
Pas in 2013 pakte ik een HET pas echt bij de lurven. Ik stopte met mijn werk en maakte een theatervoorstelling. Dat is een HET die ze me niet meer af kunnen pakken.
Een heel jaar lang heb ik geen andere HET gezien. Totdat de doorstart van mijn theater stokte. Toen waren ze er weer.
Maar nu weet ik hoe het zit. Met die HET ‘s.
Stelling: (nou ja, meer een vermoeden)
Als beelddenker zie je van heel veel zaken, in één klap zowel de essentie als de mogelijkheden. Je dringt door tot het hart van de zaak, en als in een film zie je hoe dit kloppend hart tot allerlei prachtoplossingen leidt.
En je hebt altijd gelijk. Wat je ziet is potentie. Zo echt als maar kan zijn.
Daarom zie je zoveel HET ‘s. Het is overweldigend. En met alles wil je aan de slag, omdat JIJ weet hoe het hart klopt.
Wat je niet ziet zijn alle drempels die genomen moeten worden.
En zo komt het dat je onderweg de moed verliest. Een dodelijke mix van onzekerheid (je bent nog steeds voor die jury bezig, weet je nog?) en perfectionisme haalt je meedogenloos onderuit.
Het akelige én het mooie is dat alle HET’s kloppen.
Je moet kiezen.
En voor dat kiezen heb ik wel een tip.
Want die drempels komen, hoe dan ook. En ze zijn behoorlijk akelig. Je gaat heel erg mislukken. Kies dus de HET die zo waardevol voor je is, dat je er in durft te mislukken.
Hé, je bent beelddenker (of in ieder geval iemand met een groot voorstellingsvermogen), dus dat kun je voor je zien.
Proef, ruik, verbeeld, beleef niet alleen de uitkomst van je HET ‘s, maar de hele weg er naar toe, ook de mislukkingen halverwege.
Of twee keer.
In ieder geval weet je nu dat je voor de hele weg kiest. En je weet dat de weg verder gaat, voorbij je mislukkingen.
Vertellen
Ik ga straks vertellen in mijn kerk.
Ik ga het verhaal van de toren ombouwen tot een kerstverhaal. In het verhaal spelen 7 mensen een sleutelrol. Maar in een kerstverhaal moeten dat er drie zijn, natuurlijk.
Drie koningen, drie kerstgeesten (vroeger, heden en toekomst).
Grappig is dat die getalsymboliek. Dat is één van de dingen die ik in bijbelverhalen zo mooi vind. Fijn om een predikant te hebben die daar veel van weet.
Diepere lagen in verhalen.
Mooi om ze er in te leggen, nog mooier om ze te ontdekken.
Ik ben geen beelddenker
Ik ben geen beelddenker.
Tenminste dat dacht ik, toen ik er voor het eerst iets over hoorde. Want ik hield zo van taal en taalgrapjes.
Ik ging meer lezen over beelddenken. Ik las over het verschil met sequentieel denken,
heel kort door de bocht: het hele plaatje zien tegenover stap voor stap denken
en ik ontdekte dat ik dat sequentieel denken juist helemaal niet snap. Hoe kun je nu een volgende stap zetten als je geen overzicht hebt?
dat is waarom ik ooit dacht dat Prezi dé oplossing was. Dat geeft de mogelijkheid om vanuit een overzicht te werken. En vervolgens is dat domme prezi weer geheel lineair. Je kunt niet springen van de ene plek naar de andere. Je kun alleen vooruit en achteruit. Welke idioot heeft dat bedacht?
Vanaf die tijd weet ik dat ik beelddenk.
Voorbeeld.
Mijn zoon heeft scheikunde gestuurd en werk gevonden. Hij mag onderzoek doen, en knutselen in een lab. Dat vind hij leuk, zelf dingen maken en uitproberen. De eerste paar dagen was daar natuurlijk nog geen sprake van. Inlezen, kennismaken en dat soort gedoe. Deze week zei hij blij: “Morgen ga ik het lab in.”
Ik krijg dan meteen beelden. Je kent die films wel waarbij de hoofdpersoon zijn ‘ding’ voor het eerst doet. Strakke muziek en de beelden even strak door elkaar gesneden. Zo’n beetje als het knutselen van the A-team, of het “I got the power!” uit Bruce Almighty.
Zo zag ik Dion het lab in wandelen.
Dat soort beelden zijn er bij mij vrijwel altijd. Direct.
Ik denk dus beeld.
Maar ik ben géén beelddenker.
Ik ben Jacob Jan.
helemaal jezelf zijn
Jezelf zijn
is ook
je lelijke zelf zijn
is ook
je rafelberande, stekelige zelf zijn
is ook
dat wat nu even niet uitkomt zijn.
Pas als die er mogen zijn,
(niet van de anderen
maar van jou),
pas als ze mogen wonen in je hart.
Pas dan raken anderen niet langer verstrikt in jouw rafels.
Pas dan verwonden ze zich niet langer aan jouw stekels.
Waar het leven over gaat
Ik heb veel dingen fout in mijn hoofd. (Fout heb ik doorgehaald, want fout is fout natuurlijk)
Ik heb veel dingen anders in mijn hoofd. Je weet wel, zoals je teksten van liedjes fout hoort. En sommige van die dingen die je anders hoort, blijven plakken.
Het leven gaat niet over rozen, las ik. En nu pas merk ik dat dat zinnetje heel anders in mijn hoofd zit. Ik dacht namelijk “gaat over”, als in: wandelen over. Ik zag dan voor me dat iemand rozenblaadjes strooide op een levenspad dat dan bewandeld werd met blote voeten. Oppassen dat er geen doornen in zitten, dacht ik dan.
Nu lees ik “gaat over”opeens als in: “Dit boek gaat over..”
Zo leuk! Zo’n ontdekking!
Net alsof ik nog even kind mag zijn.