Jacob Jan Voerman

Volgens mij kun je niet gelukkiger zijn dan wanneer je met heel je hart en ziel iets moois maakt.

(Nou ja, mijn kinderen, ik vind het dom klinken om te zeggen dat ik mijn kinderen gemaakt heb. Mijn kinderen hebben zichzelf gemaakt)

En eindelijk ben ik daar.

Bezig met het creatieproces.

Vallen, opstaan, ideeën weg gooien, ontdekkingen doen.

En iets zien groeien.

Wat is dat geweldig.

Maarten Vonk is fantastisch.

Een regisseur/theatermaker met veel kennis en ervaring. Hij weet wat werkt en niet werkt op een podium. Hij kan steeds opnieuw met de ogen van een publiek kijken, en dat is bijzonder. En hij komt met mooie theatrale vondsten. Zo mooi, dat ik vaak ter plekke jaloers word omdat ík het niet bedacht heb.

En toch is het heel erg mij, wat er ontstaat. Ook dat is een kwaliteit van Maarten.

De eerste hele versie staat. Ik heb gisteren de hele dag geschreven om alles op papier te krijgen, en alle opmerkingen te verwerken.

Ik heb afgelopen week met al mijn losse materiaal gespeeld. Heel eng. Ik heb het samen met Maarten neergelegd over een verhaal dat ik ooit schreef.

En het resultaat is als mijn blog:

Een mix van verhaal, overpeinzingen, kritische noten, persoonlijke ontdekkingen en verwijzingen naar boeken die me raakten.

Trouwe lezers zullen veel herkennen.

Het mooie is : er zit een rode draad in.

Jawel . . .

pas als je iets los laat komt het naar je toe.

De voorstelling is geen los zand. Alles grijpt in elkaar. Als je het kunt vinden, want ik maak het niet te duidelijk.

Kom maar kijken.

Nu komt de periode van slijpen, oefenen.

Ik heb 57 pagina’s tekst. (Heel ruim, twee regels afstand. Zo’n 7000 woorden)

Die ga ik uit mijn hoofd leren.

Alles moet zo in mijn hoofd en in mijn lijf gaan zitten dat ik straks kan gaan spelen met wat ik heb, dat ik niet op het podium denk : “waar ging ik ook weer naar toe?” Pas als ik trouw blijf aan de structuur kan ik er op het podium los van komen.

Ik ben ook aan het denken over aankleding, van mezelf en van het podium. Ik ben ook echt fysiek dingen aan het bouwen.

En hoe gaaf is dat: Ik heb toestemming van Tonke Dragt om één van haar illustraties te gebruiken!

Ik ben heel erg blij.

Iedere dag bloggen gaat misschien nog steeds niet lukken.

Iedere dag creëren wel.

Groeien

is

keuzes maken

drie keer slikken

en

er voor gaan staan.

Niet halfslachtig, maar helemaal.

De theatrale vertaling van mijn  verhaal vraagt er om serieus genomen te worden.

En daar moet ik keuzes voor maken,

en mijn project wordt groterder en groterder.

Ik moet ook groeien.

Ik moet zo’n 4 jaar toneelschool en 20 jaar ervaring inhalen.

En dat ik een hele hoop andere ervaring heb is mooi meegenomen, maar dat biedt geen enkele vrijstelling voor de techniek.

Die moet ik gewoon echt gaan leren.

Het proces:  mijn natuurlijkheid loslaten om hem aan de andere kant weer te vinden.

En daarop vertrouwen.

En dat aan mijn try out publiek te durven laten zien.

Want die krijgen mij in al die fases te zien, in wording. Ook in mijn gestoei en gestuntel.

Bedenk even zelf een paar krachttermen. In de trant van “jeetje, wat me nu is overkomen!” 

.       .         .

Ja, heb je ze?

Nou dat dus.

Poehee, wat een ervaring.

Wat wordt het veel mooier dan ik me voor had kunnen stellen, dat theater.

Zo moet het voelen als je als schrijver commentaar krijgt van een redacteur.

Die je op verbanden wijst die je zelf nog niet had gezien. Die ziet wat er niet klopt, en wat er wel klopt aan dat wat niet klopt.

En heel veel werk dus. Want wat ik overdag allemaal ontdek en opnieuw vorm geef, alle inzichten en vondsten die er nog bij komen . . . .

dat moet ik dus ’s avonds allemaal gaan opschrijven.

Dus of ik nog tijd over houd om te bloggen, is nog maar zeer de vraag.

Maby si, maybe no.

In dat laatste geval is het gewoon even geduld hebben voor jullie, want het wordt me toch mooi.

Mooier dan ik gedroomd had, en ik kán me toch een partij goed dromen.

Ik ben anders gaan lezen.

Even terugspoelen.

Als kind werd ik voorgelezen en las ik zelf, ook veel stripboeken trouwens.

Op de middelbare school is de liefde voor lezen met de verplichte literatuur flink verknald. 

Ik werd gegrepen door de boeken van Koolhaas. Niet zijn dierenverhalen maar zijn boeken over mensen. Een soort magisch realisme, want er zaten altijd wel bizarre componenten in. Maar die dienden om de emoties van de hoofdpersonen op scherp te zetten.

Ik wilde daar alles over vertellen op mijn mondeling examen, maar ik kreeg alleen vragen over wat er in het uittrekselboek stond. 

Ik ben na mijn middelbare schooltijd Engelse detectives gaan lezen. Van Agatha Christie, John Le Carré tot Robert Ludlum (ja die van de Bourne Identity, en nee dat staat niet op hetzelfde niveau als Carré)

En langzamerhand weer van alles wat ik tegen kwam. Ik bleef trouw aan mijn kinderboekenhelden Tonke Dragt en Paul Biegel, ik heb in mijn studententijd zelfs met veel plezier Otje gelezen van Annie M.g. Schmidt.

Er kwamen nieuwe helden bij: Orson Scott Card, Stephen King, Terry Pratchett.

Maar ik besef dat ik al die tijd een boek beschouwde als een film waar ik in mee genomen werd.

Tot nu.

Ik weet niet hoe het er in geslopen is, maar nu lees ik anders.

Ik lees om de leeservaring zelf.

Boeken die me niet direct konden mee voeren legde ik vroeger weg. Nu laat ik me niet mee voeren door het verhaal, maar ..

Eh ja, wat? Hoe leg ik dat uit?

Neem nou Boneland. Dat is amper een verhaal. Er spelen twee verhalen door elkaar, waarvan één verhaal bestaat uit flarden mytische teksten (het gaat dan ook over een prehistorische sjamaan). Ik lees, zonder een afgerond verhaal te willen, maar laat me gewillig door de schrijver mee voeren, van ervaring naar ervaring. 

En ik duik de klassieken in.

Want die zijn niet voor niets klassiek.

Moby Dick, Middlemarch, het complete werk van Elsschot.

Bijzonder. Geen van allen spannende, meeslepende boeken. Wel allemaal meeslepend om hele andere redenen.

Ik lees nu een biografie van Anton Bergman, een Vlaamse schrijver uit de 19e eeuw. Nooit van gehoord. Maar geweldig interessant om te lezen over die tijd. Ik lees boeken over geschiedenis, en over kunst.

En nu heb ik Proust en Thomas Mann klaar liggen. Die wil ik proberen in het Frans en Duits te lezen, met de Nederlandse vertaling er naast. Dat zal heel langzaam gaan. Maar dat geeft niet. Ik ben gestopt met verhalen te lezen waarvan je zo graag wil weten hoe het af loopt.

Dat gezegde, dat de reis belangrijker is dan het doel, ondervind ik nu eigenlijk pas in boeken.

Het is je durven mee laten nemen door de schrijver, op plaatsen waar je nog nooit eerder was, die ook niet lijken op plaatsen waar je eerder was.

oh, ik blijf die andere boeken heus wel lezen hoor.

Maar het lezen van, laat ik het maar even gewoon ‘moeilijke boeken’ noemen is voor mij een geheel nieuwe ervaring. Vreemd dat ik daar pas zo laat achter kom.

Dit is trouwens geen poging om intellectueel te worden, wel een poging om meer te genieten van de kunst in boeken.