Het leven is ook
de rafels.
Niet de kant en klare,
zoals die in een spijkerbroek zitten maar
de echte:
de niet bedoelde.
Mét schaafwond
misschien bloed,
maar zeker
dat schrijnende gevoel.
Leven is ook dat wat je niet wil.
Daar ja en amen tegen kunnen zeggen,
is een levenstaak.
Een lastige.
Een preek op zondag.
Hier op mijn blog. Aan de hand van een bijbeltekst. Experiment. Weet niet hoe lang ik dat vol houdt en of het wat wordt.
Een preek zonder te preken.
(Even voor als je me niet kent: God is gewoon de naam die ik geef aan dat wat groter is dan mezelf. Je mag daar ook liefde, Allah, het universum voor invullen. Je mag het ook helemaal zonder doen, zeggen dat er niks groter is dan jij, dat het allemaal in jezelf zit. En dan heb je ook gelijk. Dan bedoel ik de dingen die groter zijn dan het alledaagse. Laten we elkaars onze eigen woorden gunnen, en elkaar niets opdringen)
Want als ik ergens een hekel aan heb is het een verhaal met een moraal. Eendimensionaal al helemaal.
Dus zelfs al heeft die bijbeltkekst een moraal, dan ga ik daar lekker aan voorbij.
Want bij mij gaat het over wat zo’n tekst oproept. Wat het aanroert, binnenin mij. En dat mag wat mij betreft ook best een keer schuren.
Ik begin meteen met een tekst waar een makkelijke uitleg bij past. Oproep voor een ouderwets soort socialisme lijkt het. Of een oproep om maar niet boven het maaiveld uit te steken want de eersten zullen de laatsten zijn.
Maar die uitleg laat ik links liggen.
De tekst gaat over de werkers van het elfde uur.
Het is een tekst die me diep raakt.
Voor mij gaat het over erbij horen.
Ik heb drie andere teksten daarover.
De eerste is van Croucho Marx:
“I don’t care to belong to a club that accepts people like me as members.”
(Croucho Marx)
De tweede is van Peter Gabriel, die het mechanisme uit legt in “Not one of us”.
“There’s safety in numbers if you learn how to divide.”
(Peter Gabriel)
De derde tekst is van Elja, die schreef daar onlangs ook over.
Inclusiviteit, hier staat dat.
Dat is waar de werkers van het elfde uur voor mij over gaat.
Er zijn overal groepen. Je zou zo graag ergens bij willen horen. Al was het maar om gekend te zijn. Gezien te worden. Maar overal wordt je geweerd omdat je niet tot de incrowd behoort.
“You may look like we do, talk like we do. But you know how it is: You’re not one of us.”
(Peter Gabriel)
Ergens zijn er onzichtbare criteria waaraan je niet voldoet. De geheime code van de groep.
En dan komt iemand op je af, en nodigt je uit om deel te nemen. En aan alle anderen maakt hij duidelijk: jullie zijn niets meer waard omdat jullie eerder waren.
Elja schreef het al: “Die ene persoon zul je nooit meer vergeten.”
Er bij horen.
Niet om te verschuilen in de groep. Niet om je individualiteit weg te geven. Niet eens om samen sterk te staan.
Maar gewoon om gezien te worden.
“Noem mij, bevestig mijn bestaan.”
(Neeltje Maria Min)
Op internet zijn er vele groepjes. En soms zie ik ook de “vroeger was alles beter” mentaliteit van mensen die vinden dat het te druk wordt. En die dan op zoek gaan naar iets exclusiefs.
Ik schrik ook elke keer als ik iemand in een tweet zie verkondigen dat ze mensen ontvolgen omdat … (op de puntjes dan een of andere code die je kan breken). Ik voel daarbij iets in mijn buik. Zelfs als het niet over mij gaat.
Geef mij maar iets inclusiefs.
#Blogpraat vind ik daar een goed voorbeeld van.
Iedere nieuweling wordt door meerdere mensen begroet.
Nooit wordt er gezegd: “dat is een domme vraag.” Met veel geduld wordt alles nog een keer verteld en uitgelegd. Voor de zoveelste keer.
Er zijn geen codes die je kunt breken.¹
Die ruimte.
Die ruimte vind ik zalig.
Voor mij is geloven dan ook heel persoonlijk. God is voor mij de stem die zegt: je hoort er bij. Onvoorwaardelijk. Dat is iets dat ik heel diep van binnen kan voelen. En op kan vertrouwen. Het geeft me kracht. Vooral op de momenten dat ik weer eens zo stom ben om me afgewezen te voelen.
Het geeft me kracht om dat gevoel aan anderen te geven.
Amen.
¹ Ja, er was die keer dat iemand wat te opdringerig inbrak met een boodschap. Ik was er niet bij. las het achteraf. Ik schrok. Ik dacht: “ze zijn toch niet tekeer gegaan tegen iemand hoop ik?” Ik heb alles terug gelezen. De blogpraters hebben niets anders gedaan dan uitleggen waarom dit moment niet handig was. Niks geen code die gebroken werd. Gewoon gezegd: nu even niet. en ook uitgelegd waarom. (er waren blogreviews, dat is spannend, en je wil dan mensen alle ruimte geven in die korte tijd) Er werd zelfs uitgenodigd om mee te helpen om het op een later moment te doen. Dus nog steeds geldt bij blogpraat: geen regels, geen codes, hartelijk welkom.
Hoewel ik heel erg van mijn twijfel houd,
werd ik opeens verliefd op de zekerheid.
Ik kreeg een prachtig antwoord van Cor Noltee.
Ik had hem gevraagd zijn twijfel te delen.
Hij liet me en passant de schoonheid van zijn zeker zien.
Later, op een terras werd ik bediend
door vriendelijke zelfverzekerdheid.
Zo zou ik dat nooit kunnen,
en toch
heb ik me laten raken.
Ik nam me voor
om zelf wat vaker
te gaan blaken.
Ik vroeg gisteren hulp bij de studiekeuze van Fenna.
Ik heb mooie tips gekregen waar Fenna wat mee kan.
En er zijn twee lessen te leren voor mij.
Eentje heb ik al geleerd. Meer een ontdekking eigenlijk.
Want Fenna moet nu vragen bedenken voor de mensen die gereageerd hebben. En dat is moeilijk. Omdat je niet weet waar je moet beginnen. Ik snap dat omdat ik nieuw ben in de theaterwereld.
Ik ben gaan kijken bij Kikker, en ik had gelukkig wel een paar vragen. Maar alleen maar omdat mijn regisseur en mijn lichtman me al van alles hebben verteld. En bij Kikker zijn ze heel hulpvaardig, dus dat komt goed. En toch zal blijken dat ik straks dingen vergeten ben.
Nog belangrijker dan de mensen die de juiste antwoorden hebben, zijn de mensen die je helpen om de juiste vragen te stellen.
Dat is de eerste les.
De tweede les is er uit een lessenserie waar ik al een tijdje mee bezig ben. Met hele lastige praktijkopdrachten.
Laat je kind los, heet die serie.
Mijn opdracht is om de goede balans te vinden in het ondersteunen van Fenna, en de juiste afstand bewaren.
Wens me succes.
Studiekeuze.
Bij de oudste twee was het een makkie. Die wisten wat ze wilden. Dion is blij met zijn scheikunde, en Teske geniet van PMT. Beiden volledig op hun plek. Meer kun je als ouder niet wensen.
En nu dus nummer drie. En die weet het iets minder precies.
Ze twijfelt tussen ACW, psychologie, en ….
Op dit moment is er een voorkeur voor ACW. Algemene Cultuurwetenschappen.
En daarom zoek ik hulp.
Nee, geen advies over arbeidsmarkten. Ik weet best dat ACW geen arbeidsmarktgerichte studie is, maar welke studie is dat wel? Die arbeidsmarkt is niet alleen erg lastig, hij verandert ook nog eens in een nood tempo.
Fenna moet het zelf weten, maar mijn advies zou zijn om niet de studie te kiezen met de meeste baanperspectieven, maar de studie die het beste in je naar boven haalt. Een studie die je zo geweldig vindt, dat je er van op bloeit. Dat je uit elkaar spat van enthousiasme. Dát is volgens mij de beste startpositie voor welke vaan dan ook.
Maar dan moet Fenna wel iets meer weten van die studie. Dat kan ze regelen met de universiteit.
Maar wat is er nu mooier dan om met iemand te spreken die zo’n studie gedaan heeft, en er iets mee doet in de praktijk.
Ik zoek dus iemand die op het gebied van cultuur of cultuurgeschiedenis aan de slag is. In een museum, in een filmhuis, als schrijver/blogger. Of op een manier die ik niet kan bedenken ….
Ook naar dat laatste zoek ik. Want de kunst en cultuursector is natuurlijk bijna doodbezuinigd. Maar wie weet zijn er mensen die op een onverwachte manier daar toch hun brood in verdienen. Of een ambacht hebben gevonden dat veel raakvlakken heeft.
(Dat psychologie, daar kan ze zelf wel achter aan. Dit is wat moeilijker zoeken, vandaar.)
Het hoeft niet per sé een ACW’er te zijn. Het gaat me om het werk in die richting. Met kunst bezig te zijn, zonder zelf een kunstenaar te zijn.
En dan kunst heel breed: boeken, film, theater, beeldhouwkunst, architektuur, schilderijen etc. Dat is waarom Fenna die ACW zo leuk vindt. De samenhang tussen al die dingen.
En nou concreet mijn vraag:
B/Ken je zo iemand?
Iemand waar Fenna mee zou kunnen praten?
Even hangen in de armen van God.
Dat gevoel betekent alles voor me.
Want ergens in mijn puber tijd bekroop mij het gevoel van niet goed genoeg te zijn.
Nooit goed genoeg.
In plaats van ergens voor te gaan, ben ik de bewegingen gaan maken. Als een marionet zonder touwtjes. Een marionet die op de grond de schaduw ziet van die grote handen boven zijn hoofd, en koortsachtig de bewegingen probeert te maken die overeenstemmen met dat schaduwspel.
Wetende dat het nooit zal kloppen.
Nooit rust.
Omdat je in je achterhoofd weet dat je straks weer twee keer zo hard je best moet doen.
Nooit klaar.
Nooit af.
Zelfs nu ik wel ergens voor ga.
Zelfs nu ik weet dat ik zelf de hand ben.
Zelfs nu blijft er een vluchtige zweem van jachtigheid bij me.
Dat gevoel kwijt te raken, al is het maar voor een moment.
Weten en voelen dat de beweging pas ontstaat op het moment zelf. Weten en voelen dat elke beweging precies is wat hij moet zijn.
Dat gevoel is voor mij: even hangen in de armen van God.
En zachtjes gewiegd worden.
Ik voelde het dinsdag 3 september, om een uur of één.
Ergens tussen Den Haag en Zwolle.
Ik houd daar zo van.
Van de wisseling van de seizoenen.
Weer allemaal eerste keren beleven.
Van oude dingen die terugkomen opnieuw de schoonheid zien.
Zo is daar nu opnieuw, onverwacht vroeg, de schemer.
Mooie silhouetten, bijzondere kleuren in de lucht. Goudgele lampjes.
En mijn stoeltjes die zo mooi glanzen in het donker.
Mijn verstand wil graag etiketjes bij mijn gevoel.
Of een mooie naam.
En dan ook het liefst een oorzaak.
Mijn verstand vindt dat hij dan nog behoorlijk terughoudend is ook.
“Ik hoef niet eens een remedie. Knap hè?”
Ja, best knap, maar toch irritant, soms, dat zoeken naar begrip.
Waarom kan ik dat gevoel niet het gevoel laten?
Ik begon mijn irritaties (verkeerde naam, maar mijn verstand doet het er maar even mee), meteen te duiden.
“Dat hoort bij leren. Dat hoort bij uit je comfortzone gaan. Het is juist goed, want alles wat je nú fout doet, doe je straks niet meer fout. Het kan ook niet in één keer goed. Je moet eerst bewust onbekwaam worden. En fouten zijn zo relatief.”
“Fouten zijn relatief”. Daar willen mijn gedachten wel mee aan de haal. Dat vinden ze rustgevend. Lekker ook even weg bij dat gevoel.
Voordat ik de wind ze weg liet waaien, speelden mij gedachten er nog even mee.
Dat een fout alleen maar een fout is ten opzichte van het doel dat je wil bereiken. En dat er verschillende dimensies zijn in doelen. En dat een fout in de ene dimensie niets betekende in een andere dimensie. Dat je in de hoogste dimensie, het leven zelf, dus helemaal geen fouten kon maken.
Maar voordat het die NLP-achtige kant op kon gaan waren daar de wolken. En was daar de wind. En dat prachtige licht. En het groen van de dijk.
Weten, niet weten.
Verstand, gevoel.
Daar wieber ik tussen heen en weer.
En daar gaat in essentie mijn theater over.
Ik wilde schrijven over wat ik geleerd had, want dat had ik keurig op een rijtje.
In mijn hoofd.
Weten.
Verstand.
Dat kan ik wel opschrijven, maar dat is zo . . .
ingeblikt,
kant en klaar.
En daar houd ik dan weer niet zo van.
Dus geef ik je de verse ingrediënten nu.
Gevoel, niet weten.
En dan morgen pas de soep die ik daarvan maakte.
Repeterend met mijn regisseur, want daar gebeurde het.
Mijn hoofd dat explodeerde van alles dat ik nog moet leren.
Alles dat nog niet goed gaat.
En bij alles wat ik bij leer, en goed doe, gaat er iets anders fout.
Goede stem, check, verkeerde plaats.
Goede plaats check, verkeerde tekst.
Goede tekst check, verkeerde timing.
Goede timing, te gespeeld.
En dan heb ik het niet eens over de wéér verkeerde tekst, wéér te zachte stem, wéér de verkeerde plek.
En dan komt de opstandige gedachten.
Waarom laat ik alles zo tot in de puntjes regisseren? Natuurlijk is dat te gespeeld. Zo ben ik niet, toch? Als ik alles los laat en mezelf ben. Dat is toch veel puurder?
Nee dus.
Want wat ik wil zeggen, zit er allemaal in. Gecomprimeerd, geen gezwabber. Misschien dat ik ooit ga freestylen, (en misschien ontdek ik dat dat helemaal niet bestaat), maar nu heb daar onvoldoende houvast voor. Ik zou zo het theater uit zweven.
En dat opstandige, dat komt omdat ik na al dat repeteren, gewoon een beetje genoeg krijg van mijn eigen teksten.
Maar nu ga ik uitleggen. Dat zou ik vandaag niet doen.
Vandaag is er plaats voor de frustratie, die ik voelde vrijdag. Die hoort er gewoon bij. Morgen ga ik wel schrijven over hoe goed die is, en hoe goed het is dat ik die fouten maakte. Vandaag wil ik stilstaan bij hoe akelig dat voelde.
En hoe fijn het was om zaterdag afstand te nemen.
Niets te doen,
Te wandelen onder prachtige luchten.
Te voelen dat alles goed was, zonder te weten waarom, ook al was mijn hoofd daar druk mee bezig. Gelukkig waaide het, en kon ik de gedachten weer weg laten waaien.
Wat er van over is zal ik met jullie delen, morgen. Maar eigenlijk is dat mosterd na de maaltijd. En onnodig, want ik weet bijna zeker dat ik voor de twijfel kies.
De plek waar jij nu bent is heilig.
Sta even stil bij de aarde die draait
voeten stevig op de grond.
Voel de voetstappen van eeuwen.
Word heel stil
en denk aan
alle tijden die deze plek gezien heeft.
Alle levens die hier voorbij gegaan zijn.
Laat dat doordringen.
Jij bent een deel van
alles en ooit.
Die gedachte zit nu in je hoofd.
Laat hem zakken,
en voel
ook al is het maar voor één klein ondeelbaar moment
hoe groot alles is,
maak contact.
Adem in en uit.
En wacht even
voordat je jezelf weer
in de drukte stort.
