Majda Ouhajji schreef op Frontaal naakt dat er zo veel gemopperd wordt op het niet kunnen uiten van Islamkritiek, en dat de Islamkritiek zelf helemaal nooit kwam.
Hier staat dat.
Kan dat niet? Kritiek geven op Islam?
Zal ik het gewoon eens proberen? Gewoon om laten zien dat het wel kan?
O, en dan meteen even zeggen dat ik het niet ga hebben over debiele fanatiekelingen. Die heb je overal, ook in het christendom. Ik vind niet dat de Islam zelf die debielen aanmoedigt. Ja, in de Koran staan vreselijke dingen. In de bijbel ook.
Toch is het lastig. kritiek geven. Niet omdat het niet zou mogen, maar omdat we geen gezamenlijke lat hebben, om zaken langs te leggen.
Het enige dat ik kan doen, is de Islam langs mijn eigen lat leggen.
En dan is het wel handig als jullie iets meer over die lat weten.
Ik ben niet heel gelovig opgegroeid. In mijn jeugd, in mijn kringen was het geloof een beetje achterhaald. Het was not done om te geloven. EO was een club engerds. Als je al iets tegen kwam, heette het spiritualiteit, maar dat waren ook zweverds.
Ik was geloof ik wel een zwever. Heb van alles gelezen over spiritualiteit, en vond het reuze interessant. Maar toen ik daar uiteindelijk echt iets mee wilde doen, dacht ik: waarom zoek ik het zo ver van huis? Waarom ga ik niet eens op onderzoek uit wat onze eigen westerse traditie heeft?
Mijn grote bezwaar tegen de kerk was dat die nogal opleggerig was. Mij vertellen wat ik moet geloven, en wat ik moet doen. Ook de arrogantie dat ze als enige de waarheid in petto hebben, hield me tegen.
Gelukkig vond ik een vrijzinnige kerk.
Een kerk die niet zegt dat ze de enige weg zijn.
Een kerk die mij mijn eigen manier van geloven laat.
Een kerk met respect voor andere geloven.
Een kerk met respect voor hen die niet geloven.
Een kerk die me niet voorschrijft wat ik wel en niet kan doen.
Een kerk die het homohuwelijk zegent.
Een kerk die bezinning biedt.
Een kerk die de bijbel gebruikt als bron van inspirerende verhalen over grote vragen, en niet als voorschriftenboek.
Van die kerk ben ik lid geworden.
En dat is mijn maatlat.
Ik geloof namelijk dat alle religies allemaal verschillende manieren zijn om tot dezelfde god te komen.
Ik geloof niet dat de ene weg beter is dan de andere weg.
En dát is dan meteen mijn grootste kritiek op de Islam. En dat is tegelijk ook mijn kritiek op heel veel christelijke kerken. Dat ze roepen dat ze de enige juiste zijn.
Er is niet één weg. Er zijn meerdere wegen.
Geloof is een manier om je te verhouden met het transcedente. Geloof is een manier om je te verhouden met de grote levensvragen.
(Ja hoor dat kun je met humanisme ook, maar daar mis ik dat transcedente. Ik voel dat die laag er is. Dat geeft me kracht. En je mag best zeggen dat ik dat zelf doe. Dat dat transcedente in mijn hoofd zit. maar ik kies liever voor een ander verhaal)
Geloof moet ondersteunen.
Geloof moet nooit opleggen.
Dat is de grondslag van mijn kritiek op de Islam.
Gek genoeg heb ik geen moeite met de term “onderwerping”.
Dat heeft voor mij te maken met het feit dat je erkent dat er meer is dan je kunt zien. Dat je je overgeeft aan het grotere verhaal, omdat je zelf alleen maar jouw kleine stukje kunt zien. Dat je beseft dat je te maken hebt met grote krachten in het leven, die je nooit allemaal zult snappen. En dat stil zijn, mediteren, afzien van de snelle bevrediging, afzien van het snelle gelijk, je kan helpen in contact te komen met die krachten.
Oejee, dit onderwerp is groter dan ik dacht. Met duizend kansen verkeerd begrepen te worden.
Misschien moet ik het woord liefde er in gooien. God is liefde. En aan liefde wil ik me wel onderwerpen. Overgave aan de liefde, overgave aan het leven. Overgave, omdat het onmogelijk is alles in de hand te houden.
Het is een mooie gave, die overgave.
Ja je kunt er in doorschieten ja, dat is met alles zo. Zullen we verder?
Ik weiger echter absoluut me te onderwerpen aan de uitleg van iemand die mij precies gaat vertellen wat die liefde is en hoe ik daar kom.
Ik wil een religieus begeleider, geen religieus leider. Ik wil iemand die respect heeft voor de weg die ik af leg. Omdat iedereen zijn eigen weg heeft, er geen twee dezelfde zijn.
Hoe preciezer iemand weet uit te leggen hoe het allemaal in elkaar zit, hoe minder ik er in geloof.
Dan mijn volgende kritiekpunt.
Scheiding van staat en religie.
Even wat achtergrond, je mag het overslaan:
Ik las Millenium, van Tom Holland, over de 11e eeuw.
Daarin geeft hij aan dat geschiedkundigen en geloofsweteschappers vaak aangeven dat de Islam geen Renaissance heeft gekend, en dat juist dat het grote verschil met Christendom heeft veroorzaakt.
Tom Holland zegt dat het veel belangrijker is dat de Islam geen Canossa heeft gehad.
De gang naar Canossa van de Duitse keizer Hendrik IV, was het hoogtepunt van de strijd tussen de wereldlijke en de geestelijke macht. Tot die grote clash tussen paus en keizer was het christendom ook een staatsgodsdienst, en maakte het de dienst uit. Scheiding tussen staat en kerk is dáár begonnen, zegt Holland.
Als ik het boek goed lees, kom ik tot de conclusie dat de Islam helemaal geen Renaissance nodig had. De Islam heeft de wetenschap nooit in een verdomhoekje gehad. Waar Christenen heidense boeken verbrandden, werd door de moslims alle wijsheid uit de wereld verzameld en gebruikt. Wie was er in de middeleeuwen de achterlijke godsdienst?
Staatsgodsdienst. Wetten maken op basis van iemands interpretatie van een heilig schrift. Liever niet. Een beetje meer inspraak graag. Vooral omdat die interpretatie te vaak weinig meer met de kern van de zaak te maken heeft. Hoe concreter de voorschriften hoe verder verwijderd van de kern.
Dat komt omdat er geen verschil wordt gemaakt tussen geloof en cultuur.
In de bijbel staan allerlei wetten en voorschriften, die volgens mij niets met het geloof te maken hebben, maar alles met de cultuur van toen. Het komt op mij een beetje achterlijk over om die hele stapel voorschriften letterlijk mee te nemen naar andere oorden en andere tijden. Neem dat woord ‘achterlijk’ maar wel even letterlijk hier: niet meegaan met de tijd. Niet zien dat het tijd is om sommige dingen achter je te laten. Omdat ze niet de kern zijn van de zaak.
En volgens mij is het met die Koran net zo. Prachtig inspirerend boek van een man die met god sprak. Dat stuk geloof ik. Maar het lijkt me logisch dat hij er ook wat dingen in gestopt heeft om de mensen van zijn tijd mee aan te spreken. En het was zelf ook een man van zijn tijd. Ik vermoed dat dat strijdvaardige ook iets te maken heeft met de omstandigheden van toen. Maar dat is allemaal hineininterpreteren, en daar moet ik afblijven. Het is mijn geloof niet.
Wat wel de kern is? Nou, dat woord liefde is een goed aanknopingspunt om daar achter te komen. Ik heb een tijd lang mooie gesprekken gehad met een moslima. We kwamen er achter dat we dezelfde wezenlijke ankers hebben in ons geloof, los van de vorm.
In de kern zijn we hetzelfde. In de manier hoe we daar komen verschillen we. En laat dat alsjeblieft zo. Ik schrijf jou niks voor. Jij schrijft mij niks voor.
Wat ik mis in de Islam is die vrijzinnigheid, dat los kunnen koppelen van de kern, en alle gedoe er omheen. De macht die de interpreteurs van het heilige boek hebben. De mensen die mij vertellen hoe ik het moet lezen, en hoe ik moet leven. Wat ik zie, en hoor van de weinige mensen met wie ik er over gepraat heb, is het nogal strikt.
Want zonder die vrijzinnigheid blijft er aan gelovigen iets kleven van een übermensch, die zichzelf verheven voelt boven de niet- of anders gelovige. Zelfs als ze dat niet openlijk uiten, is er die haast hoorbare gedachte : “Wat zielig voor je dat je naar de hel gaat.” Een beetje zoals heel overtuigde atheïsten over een gelovige denken: “Wat jammer dat je een beetje dom bent. “
(Oh, die moslima, waar ik zo goed mee sprak, was trouwens heel erg respectvol naar mijn geloof. Ik had bij haar absoluut niet het idee dat ze mijn geloof minderwaardig vond. Wat ik jammer vond is dat ze in sommige opzichten streng was voor zichzelf. Dat ze echt bang was om naar de hel te gaan, als ze bijvoorbeeld geen hoofddoek zou dragen, of vergat te bidden. Maar eerlijk: die angst zat ook een beetje in haar persoonlijkheid. Maar ook eerlijk: die angst werd wel aangewakkerd door veel teksten op het internet.)
Dus dat mis ik .. node.. de vrijzinnigheid in de Islam.
Misschien bestaat het wel. Ik heb er naar gezocht, maar misschien niet goed genoeg.
Als het er is, dan hoor ik dat graag.
