Meegaan met de stroom? Of jezelf blijven (tegen elke prijs?)
The Grapes of Wrath, John Steinbeck.
Een Nobelprijswinnaar.
Een boek dat nog al wat opschudding veroorzaakte vanwege de politieke lading.
Episch, vanwege het portret dat hij schetst van een samenleving.
Een flinke ruk, dat ook. Leest niet makkelijk weg, zeker in deze snelle tijden. Maar als je je laat grijpen wordt je meegenomen.
Meet the Joad family.
30’er jaren Oakland. Droogte. Al jaren geen goede oogst meer. Schulden bij de bank.
De banken maken hier gebruik van om de familie van hun land te zetten. Het enige dat hen rest is naar het westen trekken. Daar zijn fruittelers die nog arbeiders nodig hebben.
Ze zijn niet de enigen. Een stroom van “Oakies” trekt naar het westen om daar te ontdekken dat het grote aanbod van arbeiders het uurloon stevig onder druk zet.
De fruittelers maken , net als de banken dat eerder deden, rücksichtlos gebruik van de omstandigheden.
Samen een vuist maken is moeilijk, omdat iedereen toch zijn eigen honger voelt knagen. En als er met fruitplukken helemaal nergens meer een cent te verdienen valt, ben je misschien wel blij als je een paar centen kunt verdienen om als oproerpolitie die vuist de kop in te drukken.
Het boek laat zien hoe de familie Joad probeert de menselijke waardigheid hoog te houden, onder de mensonterende toestanden waarin ze terecht komen.
Dit boek zou gezien kunnen worden als een aanval op het kapitalisme en een pleidooi voor socialisme.
Het steekt schril af tegen het verhaal van Atlas Shrugged van Ayn Rand. En dat heb ik nodig. Twee uitersten.
- Leve het individu. Regel niet te veel. Dat zorgt voor drempels. Erger nog, dat zorgt voor ontbreken van stimulansen. Iedereen voor zichzelf. Stimuleer elkaar, haal het beste uit jezelf, en groei. Laat je niet mee trekken in de stroom van de massa.
- Zorg voor elkaar. Neem als samenleving de zorg voor de zwakkere op je. Sta samen sterker, en zet dus het belang van de groep voor op.
Ik volgde ooit een prachtige cursus multi-culturele samenlevening. Van Hans Kaldenbach. Hij liet zien dat het verschil tussen oost en west, onder andere, het verschil is tussen collectief, en indivu. En om dat te begrijpen hoef je alleen maar te kijken naar het verschil tussen dorp en stad.
We leven volgens mij nog steeds in dat spanningsveld.
We lopen tegen de grenzen van ons individualisme aan.
Onze vrijheid eindigt waar die van een ander begint.
Weten we nog waar die grenzen liggen? Kunnen we die nog voelen? Of zijn we de zintuigen daarvoor aan het kwijt raken?
(Trouwens ook het economische aspect is actueel. Banken…. Crisis…..)
Terug naar mijn artikel over waarheid. Die ligt aan beide zeiden tegelijk. Wat is de waarheid in beide boeken/visies? Hoe kunnen we die combineren?
Dat is wat mij bezig houdt. Hier samen uit zien te komen. Met behulp van Dialoog, discussie, verhalen. Vanuit onze echtheid moeten we antwoorden kunnen vinden.
